KONTYNUACJA BLOGU ,,ALE WKOŁO JEST WESOŁO 1 .



Blog > Komentarze do wpisu

WIGILIA ŚWIĄT BOŻEGO NARODZENIA.

Wigilia Bożego Narodzenia, wigilia świąt Bożego Narodzenia
(wieczerza wigilijna, wieczór wigilijny, niekiedy także gwiazdka)
– w tradycji chrześcijańskiej dzień poprzedzający Boże Narodzenie, kończący okres adwentu.

Początki tego święta sięgają prawdopodobnie obchodów Saturnaliów w starożytnym Rzymie,
gdzie rozwijało się chrześcijaństwo.

Wigilia Bożego Narodzenia w Polsce

 
 
Wieczerzę wigilijną w Polsce rozpoczyna łamanie się opłatkiem

W kościele łacińskim wigilia Bożego Narodzenia jest obchodzona 24 grudnia,
w kościele greckokatolickim i prawosławnym6 stycznia ,
a w kościele katolickim obrządku ormiańskiego5 stycznia.

Dzień wigilii Bożego Narodzenia bywał też przesuwany.
Według tradycji ludowej, w latach, gdy 24 grudnia wypada w niedzielę,
wigilia nie mogła być obchodzona, ponieważ „niedziela nie przyjmuje postu”.
W takim przypadku wieczerzę wigilijną urządzano już w sobotę,
a Boże Narodzenie świętowało się przez trzy dni.

Zgodnie z tradycją w Polsce wieczerza wigilijna rozpoczyna się wraz z „pierwszą gwiazdką na niebie”.
Jest to symboliczne nawiązanie do Gwiazdy Betlejemskiej zwiastującej narodziny Jezusa,
którą według Biblii na wschodniej stronie nieba ujrzeli Trzej Królowie.
Wieczerzę, jak każe obyczaj, postną,
rozpoczyna się modlitwą i czytaniem fragmentu Ewangelii Mateusza
lub Ewangelii Łukasza w części dotyczącej narodzin Jezusa.
Potem uczestnicy wieczerzy wzajemnie przełamują się opłatkiem,
jednocześnie składając sobie życzenia.
Na stole przykrytym białym obrusem z wiązką sianka pod spodem
ustawia się o jedno nakrycie więcej, niż wynosi liczba zgromadzonych osób.
Dodatkowe miejsce przy stole wigilijnym przeznaczone jest dla niezapowiedzianego gościa,
a zwyczaj ten upowszechnił się w XIX wieku.
Ważnym zwyczajem towarzyszącym wigilii Bożego Narodzenia jest śpiewanie kolęd.
Często też pod choinką umieszczane są prezenty,
które wedle tradycji przynosić ma gwiazdor, św. Mikołaj, dzieciątko, aniołek lub gwiazdka.

Potrawy wigilijne

Przykładowy stół wigilijny – współcześnie
Tradycyjnie zastawiony stół wigilijny w bieszczadzkiej chacie z Dąbrówki

W  zależności od regionu i tradycji rodzinnych zestaw wigilijnych potraw jest różny,
ale zwyczajowo na wigilijnym stole powinny znaleźć się wszystkie płody ziemi,
a potraw powinno być dwanaście.
Każdej należy spróbować, co ma zapewnić szczęście przez cały rok.
Do najbardziej typowych należą:
barszcz z uszkami
(wymiennie w niektórych regionach Polski
z białym żurem, zupą grzybową, zupą owocową lub zupą rybną),
ryby, przyrządzane na różne sposoby,
z najbardziej tradycyjnym karpiem smażonym i w galarecie,
kapusta z grochem,
kapusta z grzybami,
pierogi z kapustą,
kasza z suszonymi grzybami,
fasola  z suszonymi śliwami,
paszteciki z grzybami,
kotleciki z ryżu z sosem grzybowym,
kluski z makiem, cukrem i miodem,
makiełki,
chałka z kompotem z suszonych owoców,
zupa migdałowa czy z tradycji wschodniej kulebiak,
gołąbki
i kutia.
Na Śląsku potrawami wigilijnymi są moczka i makówki.
Zgodnie z polskim zwyczajem potrawy wigilijne powinny być postne,
czyli bezmięsne i bez użycia tłuszczów zwierzęcych.
Post wigilijny jest zwyczajem dość powszechnie przestrzeganym,
mimo że w wielu wyznaniach chrześcijańskich nie jest nakazany.
Biskupi łacińscy zachęcają do zachowania tego zwyczaju
"ze względu na wyjątkowy charakter tego dnia w Polsce".

Wierzenia i przesądy wigilijne

Wigilia świąt Bożego Narodzenia obfituje w przesądy rzekomo posiadające niezwykłą moc,
zazwyczaj mające swój początek w dawnych, lokalnych wierzeniach pogańskich.
Jeszcze w XIX wieku wierzono,
że podczas wieczerzy wigilijnej ujrzeć można osobę zmarłą w bieżącym roku
– byleby tylko wyjść do sieni i spojrzeć do izby przez dziurkę od klucza,
a ujrzy się ją siedzącą wespół z innymi.
Do niedawna wierzono, że na wieczerzy wigilijnej pojawiają się dusze zmarłych.
Dla takiego „przybysza z zaświatów” zostawiano nawet wolne miejsce przy stole
– zwyczaj ten przypuszczalnie przetrwał do dzisiaj
jako wolne miejsce pozostawione dla niespodziewanego przybysza.
Przesądnie wierzono też, że nieposzanowanie świętego wieczoru może wywołać różne nieszczęścia.
Do dzisiaj przestrzega się, aby w czas Wigilii nie kłócić się i okazywać sobie wzajemnie życzliwość.
Przetrwał przesąd, że jeśli w wigilijny poranek pierwszym gościem w domu
będzie młody chłopiec, przyniesie to szczęśliwy rok.
Istnieje też zwyczaj umieszczania grosika w jednym uszku w barszczu
– temu kto na niego trafi będzie przypisywało szczęście w nadchodzącym roku.
Wszelkie zranienia oraz choroby w czasie świąt odbierano jako zapowiedź kłopotów ze zdrowiem.
Myśliwi w dniu Wigilii tradycyjnie udają się na polowanie,
a jego pomyślny wynik ma zapewnić opiekę patrona łowiectwa św. Huberta.
Istnieje tradycja aby spróbować każdej z dwunastu wigilijnych potraw po to,
aby nie zabrakło jej w następnym roku.
Niektórzy pozostawiają w portfelu łuski karpia „na szczęście”.

Wigilia Bożego Narodzenia na świecie

Wigilia świąt Bożego Narodzenia nie jest świętem,
ale w polskiej obyczajowości i tradycji jest,
począwszy od uroczystej kolacji,
dniem obchodzonym świątecznie i powszechnie uważanym za najbardziej rodzinny dzień w roku. 
Podobnie jak w Polsce, Wigilię obchodzi się na Litwie, w Czechach i na Słowacji.

Zwyczaj łamania się opłatkiem jest nieznany poza Polską i Litwą.
W wielu krajach nie ma postu (również w Polsce nie jest obecnie obowiązkowy) ani pasterki.

Kraje europejskie

Wigilia na Syberii (Jacek Malczewski, 1892)
Wigilia (akwarela, Carl Larsson, 1904)
Pierwsza gwiazdka (obraz olejny, Tadeusz Popiel, ok. 1913)
  • W Wielkiej Brytanii w Wigilię większość osób pracuje.
    W pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia
    charakterystycznym daniem obiadowym jest pieczony indyk z żurawiną.
    W Boże Narodzenie Brytyjczycy rozdają też sobie nawzajem prezenty.
  • Wigilii nie ma również w Holandii i coraz częściej w Belgii,
    gdzie zamieniana jest na uroczyste śniadanie świąteczne w restauracji.
  • W Belgii Wigilia jest dniem przeznaczonym na ceremonie religijne i jasełka.
  • We Francji najważniejszy jest obiad świąteczny,
    z pasztetem strasburskim  z gęsiej lub kaczej wątróbki, ostrygami i wędzonym łososiem.
    Powszechnie podczas Wigilii jada się mięso drobiowe, zwłaszcza indyka.
  • W Danii podczas Wigilii podaje się pieczoną kaczkę, a na zakończenie ryż z migdałami.
  • W Austrii na wigilijnym stole znajduje się karp lub kaczka,
    a w Niemczech jest to bardziej wystawna obiadokolacja,
    składająca się najczęściej z sałatki z ziemniakami i parówek.
  • W Norwegii podczas Wigilii podaje się żeberka wieprzowe i gotowane mięso owcze 
    lub specjalne danie przygotowane z solonej oraz gotowanej ryby,
    którą następnie podaje się z boczkiem.
  • W Grecji od rana dzieci chodzą po kolędzie.
    Na każdym stole znajdziemy Chleb Chrystusa
    – duże słodkie bochenki w różnych kształtach i z różnymi zdobieniami.

 
Choinki po raz pierwszy pojawiły w 1833 roku.
Zwyczaj przyniesiony przez króla Ottona I, króla Grecji (syn króla Bawarii).
Tradycyjnym greckim zwyczajem jest ozdobiona łódź lub statek.

Inne kraje

W krajach pozaeuropejskich związanych z katolicyzmem
spotyka się rysy charakterystyczne dla danej kultury:

  • Boliwijczycy w Wigilię święcą własnoręcznie wykonane figurki.
    Następnie trwa całonocna zabawa.
  • W Kolumbii świętuje się już od 8 grudnia,
    przystrajając krzewy ozdobami i lampkami.
    Nie ma wieczerzy, ale po ostatniej mszy świętuje się przez całą noc.
  • W Meksyku, gdzie święta są obchodzone w atmosferze religijnej, typowym zwyczajem jest piniata.
  • Na Filipinach przez cały okres Adwentu zdobi się domy i ulice
    oraz przedstawia się szopkę z udziałem aktorów.
  • W Kamerunie, gdzie święta przypadają na okres wakacji i wzmożonych prac polowych,
    Wigilia jest dniem wolnym; pali się wówczas ogniska, czyta Biblię i śpiewa pieśni.
  • W Panamie dużą uwagę przywiązuje się do świecidełek za oknem.
    Wieczerza wigilijna nie istnieje. W wielu domach jest to normalny dzień jak każdy inny.

DZIEŃ JEDEN W ROKU

Jest taki dzień...
Bardzo ciepły, choć grudniowy.
Dzień, zwykły dzień,
W którym gasną wszelkie spory.

Jest taki dzień,
W którym radość wita wszystkich,
Dzień, który już
Każdy z nas zna od kołyski.

Niebo - Ziemi, Niebu - Ziemia;
Wszyscy wszystkim ślą życzenia:
Drzewa - ptakom, ptaki - drzewom,
Tchnienie wiatru - płatkom śniegu.

Jest taki dzień -
Tylko jeden raz do roku.
Dzień, zwykły dzień,
Który liczy się od zmroku.

Jest taki dzień,
Gdy jesteśmy wszyscy razem.
Dzień, piękny dzień -
Dziś nam rok go składa w darze.

Niebo - Ziemi, Niebu - Ziemia;
Wszyscy wszystkim ślą życzenia,
A gdy wszyscy usną wreszcie,
Noc igliwia zapach niesie.

niedziela, 23 grudnia 2018, hanula1950

Polecane wpisy

TrackBack
TrackBack URL wpisu:
Komentarze
2018/12/23 12:43:40
Hanulo, życzę Tobie dobrych, spokojnych, radosnych Świąt Bożego Narodzenia! :*
-
2018/12/23 17:00:01
Wszystkiego najlepszego, Hanulko! Wesołych Świąt! :))
-
2018/12/23 18:39:50
Spokojnych świąt Bożego Narodzenia! :-)
-
2018/12/23 18:47:10
HANULA, radosnych i miłych Świąt.
-
2018/12/24 08:58:04
Hanula, Zdrowych i spokojnych Świąt.